Bir Duygu Düzenleme Yöntemi Olarak Öz-Şefkat

Psikoloji alanından güçlü sayılan bir teoriye göre, insanlar olumsuz bir duygu hissettikleri zaman genellikle iki yola başvuruyorlar. İlki, sanki düşüncelerin üzerinde olumsuz olay hakkında tekrar tekrar kontrolü kaybetmişçesine düşünme anlamına gelen ruminasyon. Aslında, kişiler önceden yaptıkları bir hatayı tekrar etmeyi engelleyebilmek adına ruminasyona başvuruyor. Ancak, işin özünde, bu alışkanlığın işlevsiz başa çıkma becerilerinin artması ve olumsuz duyguların sıklaşmasına yol açtığı biliniyor. İkinci yol ise, negatif olayın etkisini yok saymak adına tamamen olumlu veya nötr uyaranlara odaklanarak dikkat dağıtmak. Bu yöntemin ise kısa süreli fayda sağladığı biliniyor. Bu iki yola bir üçüncüsünü eklemeyi hedefleyen bu araştırma ise, öz-şefkat etkinliklerinin duyguları kontrol edebilme üzerindeki etkisinin diğer iki yola kıyasla ne kadar farklı olduğunu kıyaslıyor. Öz – şefkat ise, kişiyi zorlayan deneyim ve düşüncelere karşı nazik ve kabullenici bir tavırla yaklaşması olarak tanımlanıyor.

Araştırmaya, psikoloji lisans programında öğrenci olan ve yaşları 17 ile 57 arasında değişen 152 katılımcı katılıyor. Katılımcılar, önce duygularıyla ve duygu kontrol yöntemleriyle ilgili ölçekleri dolduruyorlar. Arkasından, her katılımcı 5 dakika boyunca herhangi bir yönlendirmeye maruz bırakılmadan düşünmeleri isteniyor. Bu etkinliğin sonunda, rastgele bir şekilde iki gruba ayrılan katılımcıların yarısından olumsuz yaşantı ile ilgili yazılı bir öz-şefkat etkinliği yapması istenirken; diğer yarısı dikkatlerini dağıtan uyaranlara maruz bırakılıyor. Gruplar etkinliklerini tamamladıktan sonra tekrardan 5 dakikalık serbest düşünme sürelerini tamamlıyorlar ve başta alınan ölçümler tekrar ediliyor.

Sonuçlar, hem dikkat dağıtma yönteminin hem de öz-şefkat etkinliğinin olumsuz duyguları aynı ölçüde azalttığını gösteriyor. Fakat asıl fark olumlu duygular söz konusu olduğunda gözlemleniyor. Araştırma kapsamında öz-şefkat etkinliği yapması istenilen katılımcıların olumlu duyguları artarken, dikkat dağıtma grubunda olan katılımcıların olumlu duygularının azaldığı görülüyor. Yani, dikkat dağıtmak sadece olumsuz duyguları azaltırken, öz-şefkat etkinliği bununla kalmayıp olumlu duygu deneyimi de arttırıyor.

Araştırma, dikkat dağıtma yönteminin aksine olumsuz yaşantının kendisine odaklanarak yapılsa bile öz-şefkat etkinliğinin duygu düzenleme noktasında daha işlevsel olabileceğine dikkat çekiyor.

Kaynak:

Odou, N., & Brinker, J. (2015). Self-compassion, a better alternative to rumination than distraction as a response to negative mood. The Journal of Positive Psychology10(5), 447 – 457.

156