Boşanmaya Giden Yolda Aşk mı Mutluluk mu?

Boşanma sürecinin kişi ve aileler üzerindeki etkisi, boşanmaya yol açabilecek risk faktörler ya da boşanma sıklıkları ile ilgili çok sayıda araştırma bulunuyor. Fakat, boşanma kararını verme sürecini inceleyen bir araştırma eksikliği mevcut. Bu eksikliğe katkı sağlamak isteyen Crabtree ve arkadaşları, boşanma kararı alma sürecinde aşk ve mutluluğun rollerini inceleyen nitel bir araştırma yapıyorlar. Çalışma kapsamında, çocuk sahibi olan ve son 6 ay içinde boşanmaya yönelik düşüncelere sahip 30 kişi yaklaşık olarak 45 ile 60 dakika süren röportajlara katılıyor.

Yapılan görüşmelerde, evliliğin devam etmesi için aşkın varlığının gerekliliği birçok katılımcı tarafından dile getiriliyor. Ancak, bu kişiler, aşkın tek başına yeterli olamadığından; eğer ki mutsuzluk söz konusuysa yine boşanma kararı alınabileceğinden bahsediyor. Bu şekilde bakıldığında basit gibi gözüken bu araştırma sonucu biraz incelendiğinde daha önemli detaylar ortaya çıkıyor.

Katılımcılar, mutluluk olgusunu değerlendirirken, yoğun olarak 2 temadan bahsediyor. Bunlardan ilki, mutluğun değişkenliği. Verilen ifadelerde, sıklıkla, mutluluğun evlilik boyunca dönemsel değişimlere uğradığına dikkat çekiliyor. Dolayısıyla, sonuçlarda bahsedilen mutluluk kavramının, zaman zaman hissedilen değişimlerden bağımsız olduğunu söylemek mümkün. İkinci tema ise, mutluluğun dengesini oluşturmak. Bu konu hakkında, kişinin kendisini mutlu olarak değerlendirmesinin evliliği devam ettirmek için gerekli olduğu ifadeleri paylaşıyor. Fakat bu durumun her zaman geçerli olamadığı, zaman zaman kişisel mutluluğun önüne başkalarının mutluluğunun geçebildiği de ifade ediliyor. Örneğin, bazı kişiler boşanma sonrasında çocuklarının veya eşlerinin mutsuz olacaklarını düşündükleri için, kendi mutluluklarını feda edebileceklerini söylüyorlar. Bir başka dikkat çekici bilgi ise, boşanma konusunda kararlı olan bazı kişiler tarafından, ne olursa olsun başkalarının yanındayken kendilerini mutluymuş gibi gösterme eğilimlerinden bahsetmesi oluyor. Tüm bu bilgiler, mutluluğun evlilik hayatının devam edebilmesi için önemli bir yapı taşı olduğunu gösteriyor. Mutluluk ile ilgili olan bu bulgulara bakıldıktan sonra, aşkın tek başına yeterli olmadığı ve mutluluğun da gerekli olduğu ifadelerinde yer alan mutluluk kavramının, kişisel mi yoksa başkalarının mutluluğuyla mi ilgili olduğunu söylemek zorlaşıyor.

Bu bilgilerin yanı sıra, aşk ile ilgili yapılan görüşmelerde 3 farklı tema belirginleşiyor. İlk tema, aslında önceden bahsettiğimiz ifadeyle çok farklı değil. Bu tema, aşkın varlığının evliliğin devam etmesi için gerekli olduğunu ancak tek başına da bir evliliği devam ettirmek için yeterli olmadığını ifade eden söylemleri kapsıyor. Bir diğer tema ise, aşkın zaman içinde uğradığı değişimle ilgili. Katılımcıların hemen hemen hepsi, aşkın gerek miktar gerekse nitelik olarak zaman içinde değişime uğradığına değiniyor. Miktar söz konusu olduğunda, boşanmayı düşünen bu kişiler tarafından, hem aşkın zaman içinde arttığına hem de azaldığına dikkat çeken söylemler kullanılıyor. Nitelik anlamında ise, katılımcıların çoğunluğu, zaman içinde aşkın ilk baştaki halindense zaman içinde daha derinlikli ve karmaşık bir hal aldığını ifade ediyor. Yani, her ne kadar aşkın süre içinde değişime uğradığı konusunda fikir birliği olsa da, bu değişimlerin boşanma kararı alma sürecinde farklı düşünceler yarattığına dair bir şey söylemek güç. Son tema, aşık olmak ile sevmek arasındaki farka dikkat çeken söylemlerle oluşuyor. Bu konuda, boşanma ile ilgili daha kararlı olan katılımcılar, eşlerini sevdiklerini ancak aşık olmadıklarını ifade ediyorlar. Tüm bunların ışığında, araştırmacılar tarafından, aşkın varlığının evliliği devam ettirme kararı alma konusunda kişisel mutluluğunun bile önüne geçecek kadar önemli olabileceğine vurgu yapılıyor.

Araştırma, her ne kadar çok boşanmış kişiler yerine boşanmayı düşünen kişilerle yapılmış olsa da, boşanma kararı alma sürecine derin ve kapsamlı bir bakış açısı sunuyor.

Kaynak:

Crabtree, S. A., Harris, S. M., Bell, N. K., Allen, S., & Roberts, K. M. (2018). The Roles of Love and Happiness in Divorce Decision Making. Journal of Divorce&Remarriage59 (8), 601 – 615.

439