İlişkiler Amaç Olgusunda Belirleyici mi?

Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemdeki ilişkiler amaç duygusu için önemli rol oynuyor. Ancak bu konunun daha ileri yaşlardaki durumu pek araştırmanın odağı değil. Bu açığı farkeden araştırmacılar da 2020 senesinde 7452 kişinin katılımıyla uzun vadeli bir çalışma gerçekleştiriyorlar. Araştırma, romantik, sosyal, çocuk – ebeyven ve aile ilişkileriyle amaç duygusunun arasındaki bağlantıyı inceliyor.

Bu amaçla katılımcılar 4 sene arayla toplam 3 kez ilgili ölçümlere katılıyorlar. Bu ölçümler kapsamında ilişkiler içindeki destekleyici ve zorlayıcı tavırlarla beraber amaç duygusuna yönelik sorular yer alıyor.

Destekleyici tavırlar 3 soru ile irdeleniyor:

(1) ”Hissettiklerini ne kadar doğru bir şekilde anlarlar?”

(2) “Ciddi bir sorunla karşılaştığın zaman bu kişilere ne kadar yaslanabilirsin?

(3) “Endişelerin hakkında bu kişilerle karşı ne derece açık konuşabilirsin?”

İlişkiler içinde bireyleri zorlayan tavırların ölçümü için ise 4 soru kullanılıyor:

(1) “Ne sıklıkla senden çok fazla şey talep ediyorlar?”

(2) “Seni ne kadar çok eleştiriyorlar?”

(3) “Onlara güvendiğin anlarda seni ne sıklıkla yüz üstü bırakırlar?”

(4) “Sinirini ne kadar bozuyorlar?”

Araştırmanın ilk sonuçları amaç duygusu ile ilişkiler içindeki destekleyici tavırlar arasında olumlu; zorlayıcı tavırlar ile arasında ise olumsuz bir korelasyon olduğunu gösteriyor. Uzun vadede yapılan değerlendirmeler ise aile ilişkileri dışındaki 3 alandaki(romantik, sosyal, ebeyven-çocuk) destekleyici tavırların amaç duygusu ile güçlü bir bağı olduğunu ortaya koyuyor. Bu sonuca göre, iki değer (destekleyici tavır ve amaç duygusu) zamana yayılan çalışmada aynı yönde değişim gösteriyorlar. Yani, eğer ki destekleyici tavır düşmeye başlarsa buna bağlı olarak amaç duygusu da düşüşe geçiyor. Aynı şekilde, destekleyici tavırdaki bir yükselme kendisi amaç duygusu değerlerinde de gösteriyor.

Araştırma, bireyin hayatının büyük bir kısmının geride kaldığı dönemlerde bile ilişkilerin kalitesinin iyi oluş için ne kadar büyük önem taşıdığına işaret ediyor.

Kaynak:

Weston, S. J., Lewis, N. A., & Hill, P. L. (2021). Building sense of purpose in older adulthood: Examining the role of supportive relationships. The Journal of Positive Psychology, 16(3), 398-406.

70